Choroby nowotworowe są drugą po chorobach układu krążenia przyczyną zgonów w Polsce. Nie do końca prawdziwy jest pogląd, że choroby nowotworowe są uwarunkowane tylko genetycznie a ich rozwój może wspomagać tylko palenie tytoniu. Większość badań wskazuje, że tylko około 20% nowotworów ma uwarunkowania genetyczne, a 30% jest spowodowane paleniem tytoniu. Niewłaściwa dieta jest natomiast przyczyną aż 35% nowotworów.
Rocznie wykrywa się chorobę nowotworową aż u 110 tysięcy Polaków, a około 75 tysięcy z ich powodu umiera. Ta statystyka uzmysławia nam jak wielkie spustoszenie powodują nowotwory. Ale ma nam też uświadomić celowość właściwej diety jako środka zapobiegającego rozwojowi choroby jak i leczenia wspomagającego farmakoterapię w zwalczaniu choroby nowotworowej.
Zmiana sposobu żywienia na niekorzystny dotyczy coraz większej ilości osób. Brak czasu na regularne posiłki, jadanie na mieście „śmieciowego”jedzenia (junk food) coraz mniejsza aktywność fizyczna... kogo z nas to nie dotyczy w tym pędzącym świecie? Ma to jednak złe skutki zdrowotne. Ilość chorób w których podłożu leży nieprawidłowa dieta w ciągu ostatniego pół wiecza wydłużyła się znacznie. Jednymi z tych chorób są nowotwory. Zostało bowiem naukowo udowodnione, że zła dieta jest powodem nowotworów gardła, przełyku, żołądka, wątroby, trzustki, jelita grubego i odbytnicy a także (uwaga!!) raka sutka i prostaty.
Dieta jako element profilaktyki.
Zasady prawidłowej diety u osób zdrowych nie są skompikowane, jedną z najważniejszych jest umiar.
Przede wszystkim należy:
Dieta w czasie choroby nowotworowej.
Choroba nowotworowa jest często przyczyną niedożywnienia. Może to być przyczyną utraty łaknienia, jak również gdy dotyczy przewodu pokarmowego- upośledzonego wchłaniania i trudności w przyjmowaniu posiłków. Sama chemioterapia powoduje osłabienie organizmu, biegunki i wymioty co sprzyja utracie cennych witamin, mikro i mikropierwiastków.
Niekorzystna dla stanu odżywienia jest także utrata prawidłowego odczuwania smaków i zapachów. Sprawia to trudności w przygotowaniu smacznych apetycznych posiłków dla chorego.
Właściwe żywnie w tym okresie jest niezwykle ważne z powodu zwiększonego zapotrzebowania na składniki odżywcze. Dobre odżywienie pomaga w odbudowaniu odporności (szczególnie po chemio i radioterapii), szybszym powrocie do zdrowia po zabiegach chirurgicznych.
Zasady diety.
Dieta w chorobie nowotworowej jest wysokoenergetyczna i wysokobiałkowa. Białko powinno być wysokowartościowe pochodzenia zwierzęcego czyli chude mięso indyka, drobiu, cielęcina a także przetwory mleczne: chude jogurty, mleko, twaróg
Do przyrządzania potraw powinny być dobierane surowce najwyższej jakości i jak najświeższe.
Zaleca się dietę łatwo strawną.
Zalecane sposoby obróbki termicznej to gotowanie, gotowanie na parze, pieczenie w folii aluminiowej, pieczenie na ruszcie.
Do zagęszczania sosów i zup lepiej używać mąki i mleka niż zasmażek i śmietany.
Należy unikać produktów wzdymających takich jak: rośliny strączkowe, kapustne
Dieta powinna być bogata w warzywa i owoce. Warzywa i owoce będące dobrym źródłem witaminy C (pomidory, kalafiory, owoce jagodowe, porzeczki, maliny, truskawki, cytrusy).Warzywa będące dobrym źródłem beta-karotenu (marchew, dynia, boćwina, sałata, szpinak).Pozostałe warzywa i owoce (buraki, pory, pietruszka, jabłka, banany, brzoskwinie, winogrona, wiśnie). Są niezastąpionym źródłem antyoksydantów chroniących przed rozwojem nowotworów. Dostarczają również błonnika pokarmowego.
Nowotwory przewodu pokarmowego często uniemożliwiają podanie posiłków zwyczajowych. Wymagają często konsystencji płynnej lub półpłynnej. Z owoców i warzyw należy wtedy przygotowywać przeciery.
Nowotwory nie związane z przewodem pokarmowym nie wymagają tego rodzaju ograniczeń: warzywa i owoce powinny być podawane głównie w postaci surowej.
Powinno się jeść posiłki małe objętościowo przynajmniej 5 razy dziennie.
Posiłki należy podawać w formie atrakcyjnej dla chorego. Ważne jest by odbudować jego samopoczucie i odczuwanie smaku.
W przypadku niektórych nowotworów, takich jak nowotwór sutka i trzonu macicy, po zakończeniu leczenia konieczne jest, jeśli kobieta cierpi na nadwagę, zastosowanie diety odchudzającej. Stwierdzono bowiem, że otyłość w znacznym stopniu zwiększa ryzyko rozwoju tych nowotworów. Dieta odchudzająca powinna być stosowana pod kierunkiem lekarza i nie może prowadzić do niedoboru składników odżywczych w organizmie.
Pamiętaj!!
Każdy chory na nowotwór jest pacjentem indywidualnym Nie ma jednakowej diety stosowanej w nowotworach. Ułożenie diety powinno być poprzedzone dokładnym wywiadem żywieniowym. Dzięki niemu dietetyk uzyska informacje na temat ulubionych potraw oraz tych, których chory nie lubi.
